Brüt Takas Nedir? Borsada Açığa Satış İşlemi Nedir?

Bu yazımızda yatırımcılar için önemli olan teknik kavramlar üzerinde duracağız. Finans sitesinde sürekli olarak XYZ hissesi brüt takasa alındı, açığa satışı yasaklandı gibi haberler okuruz. Peki ama nedir bu brüt takas, açığa satış işleme ve kredili hisse alımı? İşte cevapları …

BRÜT TAKAS NEDİR ?

Brüt takas nedir; SPK ‘nın Borsa İstanbul, Takasbank ve Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. işbirliğiyle, yatırımcıları korumaya yönelik çalışmalar kapsamında, hisse senedinin takasında netleştirmenin kaldırılması kararı alarak uyguladığı bir çeşit tedbir niteliğindeki işleme verilen isimdir.

  • Brüt takasta olan hisselerde kredili satın alma işlemi yapılamaz. Yani borç ile brüt takas hissesinde işlem yapılamaz.
  • Brüt takasa giren hisselerde aynı gün içinde alım yaptıysanız satım işlemi yapılamaz. Bir sonraki işlem gününde işlem yapabilirsiniz.

ÖRNEK :

Bugün itibarıyla brüt takasa konu olan XYZ hisse senedi var.

1- Seans başında 0 hisseniz var. Gün içerisinde 100 adet aldınız ve yine bugün gün içerisinde bunu sattınız takasta hesabınız -100 adet olarak gözükecektir. Bu nedenle brüt takasa konu olan hisse senedinde aynı gün alım satım gerçekleştirilememektedir.

2- Seans başında hesabınızda 100 Adet XYZ hisse senediniz var. Gün içerisinde de 50 adet daha aldınız. Aynı gün içinde maksimum 100 adet satabilirsiniz.

3- Seans başında hesabınızda 0 adet XYZ var. Gün içerisinde 100 adet aldınız ve 5 adetini ikinci seansta satmaya kalktınız, satamazsınız. Hesabınız sonuçta takasta önce – 5 adet olacağından satmanız mümkün olmayacaktır.

HİSSE SENETLERİ NEDEN BRÜT TAKASA GİRER ?

SPK, bir hisse senedinde manipülatif, spekülatif olağan dışı fiyat ve miktar hareketlerinin varlığını tespit ederse,  bu durumun önlenmesi amacıyla o hisseye  belirli süreliğine veya belirsiz süreliğine brüt takas uygulanması kararı verebilir.

BRÜT TAKAS NE KADAR SÜRER?

Hisselerin ne kadar süreyle brüt takasta kalacağına ise SPK karar veriyor ve başlangıç tarihiyle bitiş tarihine kadar hisselerde brüt takas uygulaması uygulanıyor. Bu tarihler bazen belirli bir süre aralığı olurken bazen ise süresiz olabiliyor.

BRÜT TAKASA GİREN HİSSE SENEDİ YÜKSELİR Mİ ?

Esasında brüt takas uygulaması takas işlemleri ile ilgili olup, borsa yatırımcıların yatırım kararlarını etkilememesi gerekir. Yatırım yapmayı engelleyecek olumsuz bir yön yoktur. Tam aksine hissedeki manipülasyonun önüne geçilmiştir.

BORSADA AÇIĞA SATIŞ İŞLEMİ NEDİR?

  Açığa satış nedir? Açığa satış ile nasıl kar edilir? Açığa satış hakkında bilmeniz gerekenler…

AÇIĞA SATIŞ İŞLEMİ NEDİR?

  Açığa satış işlemi genelde piyasaya hacim vermek ve piyasayı genişletmek için yapılan işlemlerden birisidir. Açığa satış her hisse senedinde olmaz. C-D GRUPLARINDA işlem gören paylar kesinlikle açığa işlem yapılamaz.

  Açığa Satış İşlemi (Short Selling) Yatırımcının portföyünde bulunmayan bir varlığı başta fiyat düşme beklentisi olmak üzere çeşitli gerekçelerle satması, teslim zamanı geldiğinde ise söz konusu varlığı piyasadan alıp teslim etmesi işlemidir.

 Özetle sahip olmadığınız, ama siz satış işlemi yaptıktan sonra fiyatının düşmesini beklediğiniz hisse senedini satmaya Açığa Satış denir.

Açığa satış ile nasıl kar edilir?

  Açığa satış adı verilen bu sistem ile değeri düşecek olan hisse senetleri den de kar elde etmek mümkün. Fakat birçok kişiye göre borsada açığa satış yöntemini uygulamak oldukça riskli ve uzak durulması gereken bir hareket. Yasal bir işlem olan açığa satış, borsada gerçek fiyatların oluşmasına katkı sağlar. Ancak manipülasyon ile arasında ince bir çizgi bulunan açığa satış işlemi sırasında dikkatli olmak gerekir. Çünkü açığa satış yapıp para kazanmayı hedeflerken, bir suça dahil olmayı kimse istemez.

  Tabii ki açığa satış işlemleri SPK tarafından belirli düzenlemelere tabi tutulur ve  bu işleme konu menkul kıymetlerin bir listesi de yine SPK tarafından yayınlanır. Yatırımcıların açığa satış emri verebilmesi için hesabında %50 oranında özkaynak bulunması gerekir. İşlemin tamamlanması için özkaynak oranının en az %35 olması gerekir. Bu şartlar sağlanamadığı da ise yatırımcıya özkaynak tamamlama bildirimi gönderilir.

Açığa Satış Avantajları

  • Paranız olmasa da para kazanmanızı sağlar.
  • Ayı piyasasında herkes kaybederken para kazanmanızı sağlar.
  • Eğer hisse senedine sahipseniz, açığa satış talimatı vererek hisse senedi fiyatı düştüğünde zararınızı koruma altına alabilirsiniz.
  • Yatırımcının sahip olmak istemediği varlıktan getiri elde etmesine yardımcı olur.
  • Finansal bir kriz zamanında portföyünüzü korur.

Açığa Satış Dezavantajları

  • Aracılık maliyetleri ile karınız azalabilir.
  • Terse düşme olasılığı. Yani hisse senedi fiyatı düşmez ve artarsa öz kaynağınız eriyecektir.
  • Yüksek risk yapısı ile sınırsız kayıp ihtimali. Açığa satış riski oldukça yüksektir.
  • Birçok yatırımcının açığa satış yapması hisse senedi şirketini zora sokabilir.

Örnek ile açıklayalım.

XYZ hisse senedinin düşeceğini tahmin ediyorsunuz.

5 TL den 100 adet XYZ hisse senedi sattınız 500 TL elde ettiniz. Daha sonra hisse 4,5 TL’ye düştü. 100 adet hisseyi geri aldınız 450 TL karşılığında ve size 50 TL kar kalmış oldu.  

KREDİLİ HİSSE SENEDİ ALIMI NEDİR?

Kredili işlemler yatırımcının aracı kuruma borçlanarak hisse senedi alabilmesine imkan veren bir sistemdir. Aracı kurumlar ile yatırımcılar arasında imzalanan Kredili Menkul Kıymet İşlemleri Çerçeve Sözleşmesi ile yürürlüğe giren kredili hisse senedi alımının bazı şartları bulunmaktadır.

Kredili Menkul Kıymet İşlemleri ile yatırımcılara kredi ile hisse senedi alabilme imkanı sunulur. Bankalardan kredi almak gibi işleyen bu sistemde belli bir tutar, vade ve faiz işleyişi bulunmaktadır. Bu kalemler yatırımcının imzaladığı sözleşmede açıkça belirtilir. Ayrıca yatırımcılar kredili hisse senedi alımı için belli bir öz kaynak yatırmak zorunda kalabilirler. Başlangıçta yüzde 50 olan bu oran ilerleyen zamanlarda yüzde 35 e kadar düşebilir.

Kredili İşlem Avantajları

  • Banka kredisi çekerek hisse senedi almak kısa vadeli alım işlemlerinizde avantaj sağlar.
  • Hisse fiyatının yükseleceği beklentisi ile hareket ederseniz, kısa zamanda yüksek paralar kazanabilirsiniz.
  • Hisse senedi maliyetinizi düşürmenizi sağlar.
  • Açığa satış ve kredili işlem ile yatırımlarınızı çeşitlendirebilirsiniz.

Kredili İşlem Dezavantajları

  • Yüksek faiz ile borcun artmasına sebep olabilir.
  • Kısa vadede yüksek kazanç sağlayamayabilirsiniz.
  • Maliyet düşüreceğim derken daha yüksek bir maliyete katlanmak zorunda kalabilirsiniz.
  • Kredili işlem ile satın aldığınız hisse senedi düşerse hem faiz hem komisyon hem de hisse senedi zararına katlanmak zorunda kalabilirsiniz. Böylece, anaparanız da eriyebilir.
  • Borsa uzun vadeli bir yatırım alanı olduğundan kısa vadede borsadan kazanç sağlayamayabilirsiniz.

Kullanabileceğim kredi limiti neye göre belirleniyor?

Başvuru işlemi sırasında asgari 50.000 TL olmak üzere yatırım hesabınızdaki serbest bakiye ve payların portföy değeri dikkate alınarak kredili işlem limiti tanımlanmaktadır.​

Faiz oranı kaç, neye göre belirleniyor?

Faiz oranı Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası/ Repo-Ters Repo Pazarı’nda oluşan en kısa vadeli repo işlemlerinin ağırlıklandırılmış ortalama faizi ile TCMB bir haftalık repo borç verme faiz oranlarının karşılaştırılması ile tespit edilecek en yüksek faiz oranının 2 (çarpan) ile çarpılması suretiyle bulunur. Kredili işlemin takas gününde (T+2) saat 13:00’a (yarım iş günlerinde 10:00’a)  kadar kredi tutarının kapatılması durumunda faiz işlemeyecektir.  Güncel faiz oranına Yatırım > Hisse Senedi > Kredili İşlemler > Kredi Özet Bilgileri ve Ekstresi ekranından ulaşılabilmektedir.​

1 geri izleme / bildirim

  1. Borsa İstanbul Spor Hisselerine Tedbir Getirdi - BistPara

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*